Yıldızlı Gece

Bir Yıldızlı Gece Mimarı; Vincent Van Gogh

Yıldızlı Gece Tablosu’nun yaratıcısı Vincent Van Gogh acı dolu hayatının verdiği ürünlerinin bugün bu kadar sevilebileceğini bilebilir miydi?

yıldızlı gece, van gogh
Görsel © Wikimedia Commons / Vincent Van Gogh Otoportre

Yıldızlı Gece Tablosu’nun yaratıcısı Vincent Willem Van Gogh, günümüzden 225 yıl önce yaşamış, delilik ve dahilik arasında gidip gelmiş art izlenimci bir ressamdır. Pek çoğumuz Van Gogh’u kulağını kesmesi, boya yemesi gibi ilginç özellikleri ile duymuş olabiliriz. Gerçekten de Van Gogh, yakın arkadaşı avangart üyesi Paul Gauguin ile kavga ettiği sırada sinirlerine hakim olamayıp kendi kulağının bir kısmını usturayla kesmiş. Atölyesindeki boyaları yemesinin nedeni ise şifa arayışından kaynaklı olduğu söylenir. Böyle yetenekli bir ressamın bu derece hastalanması nedendir sizce? Aslında bu sorunun net bir cevabı yok. Genel olarak, yetenekli ve dahi olarak isimlendirdiğimiz sanatçılar, filozoflar ve bilim adamlarının sinirlerinin belli oranda yıprandığı hatta bunun fiziksel zararlara dönüşerek gerçekten hasta olmaları ve yataklara düşmeleri, bilinen tanıdık hikayeler arasında yer alıyor. Yetenek, zeka ve yüksek oranda farkındalığın artışı; stabil toplumsal koşullarla birleştiğinde kontrol edilmesi zor durumlar yaratabilir. Van Gogh’da sözünü ettiğimiz düşünür ve sanatçılar gibi benzer durumlar yaşamış. Bu nedenlerden ötürü kendini karnından vurduktan iki gün sonra yaşamını yitirmiş.

yıldızlı gece, van gogh
Görsel © Wikimedia Commons / Vincent Van Gogh Patates Yiyenler, Van Gogh Müzesi Amsterdam

1853’te Hollanda’da dünyaya gelen Van Gogh, babasının izinden giderek papazlık yapmış fakat belli bir süre sonra disiplinsiz davranışları yüzünden kiliseden atılmış. Sanat simsarlığı ve Protestan misyonerliği gibi işlerde çalışsa da hepsinde, yaşadığı ruhsal bunalımlar nedeni ile başarısız oldu. Paris’te yaşayan küçük kardeşi Theo’nun destekleri üzerine resim yapmaya başlayan Van Gogh, yaptığı resimlerde oldukça başarılı fakat hiçbir eserinden para kazanamıyordu. Çünkü; onun derdi, yoksulluk içinde yaşamaya çalışan halkın acılarını biraz olsun anlatabilmek ve onlara yardımcı olmaktır. O da bu amacını sanatta dile getirmeye karar verir. Dönemin izlenimci bakış açısına uyuşmayan renksiz resimleri, kimse tarafından satın alınmıyordu. Van Gogh eserlerinde; kiri, mutsuzluğu ve yoksulluğu anlatıyordu. O, resimlerinde kendini ve hayatını anlatıyordu. Kardeşinin ve bazı sanatçıların destekleri ile geçinen Vincent Van Gogh, bugün eserlerine paha biçilemediğini bilse çok şaşırırdı herhalde.

yıldızlı gece, van gogh
Görsel © Wikimedia Commons / Vincent Van Gogh Karda Odun Toplayanlar, Özel Koleksiyon

Yıldızlı Gece De Sterrennacht

Van Gogh’un en ünlü tablolarından biri olan Yıldızlı Gece yani De Sterrennacht ‘de, Fransa’da kaldığı odanın penceresinden Saint-Rémy-de-Provence köyünün gece veya sabaha karşı görünüşünü resmetmiştir. Daha önce de bahsettiğimiz gibi yakın dostu Paul Gauguin ile tartışmasının sonrasında  Güney Fransa’da bulunan Saint-Rémy-de-Provence köyünde bulunan bir sanatoryuma kaldırılır. Bu tabloyu da sanatoryumdaki odasının penceresinden izlediği manzara sonrasında meydana getirir. Yaşadığı üzüntü ve bunalımların sanatına böyle yansımasını nasıl bilebilirdi ki? Eserde, köyün meydanı gecenin karanlığında girdaba kapılarak dönen gökyüzünün altında resmeden Van Gogh, sağ taraftaki dağlar, Alpilles dağ sırasını göstermekte. Köy evlerinin küçük pencerelerinden çıkan sarı ışık gece yaşamına dikkat çekiyor. Evlerin bulunduğu bu bölgede en çok dikkat çekici öge, uzun çan kulesi olan küçük kilise. Resmin ön planında bulunan, gökyüzüne doğru alevler şeklinde uzanan servi ise Van Gogh tarafından resme derinlik katması amacıyla sonradan eklenmiş. Bazı sanat eleştirmenlerine göre bu ağaçlar Van Gogh için ölümü ve huzuru temsil diyor.

yıldızlı gece, van gogh
Görsel © Wikimedia Commons / Vincent Van Gogh Yıldızlı Gece, Museum of Modern Art New York

Eserdeki gökyüzü sonrasında çeşitli tartışmalara neden olmuş. Solda bulunan hilal şeklindeki parlak ay oldukça ön planda. Yıldızlar ise Büyükayı Takım Yıldızı’na benziyor. Yıldızların resmedilmesi hakkında ilginç bir görüş var. Van Gogh’un resmi yaptığı dönemde eskisi kadar dindar olmadığını biliyoruz, ancak yine de bir ihtimal de olsa Eski Ahit’teki Yusuf’un öyküsünden etkilenmiş olabileceğini düşünen sanat eleştirmenleri var. Çünkü yıldızlar, Van Gogh’un pencereden bakarak görebileceği bir konumda değildi. Yani geceleri izleyip, gündüzleri aklında kalanları resmettiği bu mekan bugün hâlâ resimdeki gibi olmasına rağmen, bulunan bölgeden tam tersi taraftan yıldızlar görünüyor. Eski Ahit’te yer alan bölümde ise şunlar geçmekte:

“Bak, bir rüya gördüm” dedi, “güneşin, ayın ve onbir yıldızın bana doğru eğildiklerini gördüm.”

Tekvin 37:9

Loving Vincent  

Van Gogh’un hayatı ve eserleri, insanları öyle etkilemiş ki geçtiğimiz sene onun hayatını anlatan harika bir animasyon filmini yapıldı. Yaklaşık 125 ressamın Van Gogh ile aynı tekniği kullanarak tuval üzerine yağlı boya ile yapılan resimlerden oluşturulan  film 65.000 kareden oluşuyor ve oldukça etkileyici. Film ilk gösterimini 2017 Annecy Uluslararası Animasyon Film Festivali’nde gerçekleştirdi. 30. Avrupa Film Ödülleri’nde “En İyi Animasyon Film” ödülüne layık görülen “Vincent’ten Sevgilerle” 75. Altın Küre Ödülleri’nde de En İyi Animasyon Film Ödülü’ne aday olmuştur.

yıldızlı gece, van gogh
Fotoğraf © lovingvincent.com / Filmin yapım aşamasından bir fotoğraf

Psikotik epizodlardan ve delüzyonlardan muzdarip olan Van Gogh zihin sağlığından endişe duymasına rağmen fiziksel sağlığını ekseriyetle ihmal etmiş düzgün beslenmemiş ve aşırı alkol almaya devam etmiş. Bir dönem Saint-Rémy’de olmak üzere akıl hastanelerinde kalan Van Gogh, on yıldan biraz fazla bir süre içinde aralarında 860 yağlı boya tablonun da olduğu 2.100 kadar resim ve çizim çalışması üretti ve bunların çoğu yaşamının son iki yılında yaptı. İşte Vincent Van Gogh’un hayatı bu kadar acı dolu ve bu denli üretken geçmiş.

“Yıldızlı bir gökyüzünü resimlemek için, kuşkusuz, siyah bir zeminin üzerine beyaz noktalar koymak yetmiyor.”

Vincent W. van Gogh

 

Düşüncelerinizi Paylaşın